Fiil Çekimleri

1151

Fiil Çekimleri

Fiil kök ya da gövdelerine kip eki ve kişi eki getirilerek oluşturulan yapıya fiil çekimi  veya çekimli fiil denir.

A. HABER (BİLDİRME) KİPLERİ

  • Eylemin hangi zamanda gerçekleştiğini veya gerçekleşeceğini bildiren zaman eklerimizdir
  1. GörülenGeçmiş Zaman (-di)

Olayın geçmişte olduğunu anlatan kişinin de bu olayı yaşadığı veya şahit olduğu olayları, durumları anlatmak için kullanılan zaman kipimizdir.

Örnek: Bu yıl bahar daha erken geldi.

ŞAHIS OLUMLU OLUMSUZ
I. Tekil şahıs geldim gelmedin
II. Tekil şahıs geldin gelmedin
III. Tekil şahıs geldi gelmedi
I. Çoğul şahıs geldik gelmedik
II. Çoğul şahıs geldiniz gelmediniz
III. Çoğul şahıs geldiler gelmediler

2. Öğrenilen Geçmiş Zaman (-miş)

Geçmişte yaşanmış ve bitmiş anlatan kişinin de başkasından duyduğu olay ve durumları anlatmak için kullandığımız haber kipimizdir.

Örnek: Henüz 8 yaşında iken yatılı okula verilmiş.

ŞAHIS OLUMLU OLUMSUZ
I. Tekil şahıs gelmişim gelmemişim
II. Tekil şahıs gelmişsin gelmemişsin
III. Tekil şahıs gelmiş gelmemiş
I. Çoğul şahıs gelmişiz gelmemişiz
II. Çoğul şahıs gelmişsiniz gelmemişsiniz
III. Çoğul şahıs gelmişler gelmemişler

3. Şimdiki Zaman (-yor) 

Şuanda yaşanan olay ve durumları anlattığımız zaman kipimizdir.

Örnek: Üç saattir yağmur yağıyor.

ŞAHIS OLUMLU OLUMSUZ
I. Tekil şahıs geliyorum gelmiyorum
II. Tekil şahıs geliyorsun gelmiyorsun
III. Tekil şahıs geliyor gelmiyor
I. Çoğul şahıs geliyoruz gelmiyoruz
II. Çoğul şahıs geliyorsunuz gelmiyorsunuz
III. Çoğul şahıs geliyorlar gelmiyorlar

4. Gelecek Zaman (-ecek)

Henüz gerçekleşmemiş o andan sonra gerçekleşecek olayları anlattığımız zaman kipimizdir.

Örnek: Bu sıkıntılı günler birkaç aya kadar bitecek.

ŞAHIS OLUMLU OLUMSUZ
I. Tekil şahıs geldim gelmedin
II. Tekil şahıs geldin gelmedin
III. Tekil şahıs geldi gelmedi
I. Çoğul şahıs geldik gelmedik
II. Çoğul şahıs geldiniz gelmediniz
III. Çoğul şahıs geldiler gelmediler

5. Geniş Zaman (-ar)

Geçmişte yaşanmış bugün devam etmekte olan muhtemelen gelecekte de olacak olan olay ve durumları anlattığımız zaman kipimizdir.

sürekli yaptıklarımız ve alışkanlıklarımızı anlatırken bu zaman dilimini kullanırız.

Örnek: Güneş doğudan doğar.

Akşamları erken yatar, sabahları erken kalkarım

ŞAHIS OLUMLU OLUMSUZ
I. Tekil şahıs geldim gelmedin
II. Tekil şahıs geldin gelmedin
III. Tekil şahıs geldi gelmedi
I. Çoğul şahıs geldik gelmedik
II. Çoğul şahıs geldiniz gelmediniz
III. Çoğul şahıs geldiler gelmediler

B. DİLEK (TASARLAMA) KİPLERİ

Eylemlerin gerçekleşmesi ile ilgili istekleri, dilekleri anlatan kiplerimizdir.

  • Dilek kiplerinde eylemin zamanı yoktur sadece tasarı, plan vardır.
  1. Gereklilik Kipi (-meli)

Bir işi yapmamız gerektiğini anlatan kipimizdir.

Örnek: Derslerine düzenli çalışmalısın

ŞAHIS OLUMLU OLUMSUZ
I. Tekil şahıs gelmeliyim gelmemeliyim
II. Tekil şahıs gelmelisin gelmemelisin
III. Tekil şahıs gelmeli gelmemeli
I. Çoğul şahıs gelmeliyiz gelmemeliyiz
II. Çoğul şahıs gelmelisiniz gelmemelisiniz
III. Çoğul şahıs gelmeliler gelmemeliler
  1. Dilek-Şart Kipi (-se)

Bir işin gerçekleşmesinin şarta bağlandığı cümlelerdir. Bu tür cümleler iki bölümden oluşur. Birinci bölüm şart bölümü gerçekleşirse ikin bölümdeki yargı da gerçekleşir.

Örnek: Akşam olmadan ödevlerimi bitse çok iyi olacak.

ŞAHIS OLUMLU OLUMSUZ
I. Tekil şahıs gelsem gelmesem
II. Tekil şahıs gelsen gelmesen
III. Tekil şahıs gelse gelmese
I. Çoğul şahıs gelsek gelmesek
II. Çoğul şahıs gelseniz gelmeseniz
III. Çoğul şahıs gelseler gelmeseler

İstek Kipi (-a)

bu kipi de isteklerimiz için kullanırız. gerçekleşmesini istediğimiz duygularımızı anlatırız. şart kipiyle karıştırmamalıyız.

Örnek: Küçüklerimizi sevelim, büyüklerimizi sayalım.

ŞAHIS OLUMLU OLUMSUZ
I. Tekil şahıs geleyim gelmeyeyim
II. Tekil şahıs gelesin gelmeyesin
III. Tekil şahıs gele gelmeye
I. Çoğul şahıs gelelim gelmeyelim
II. Çoğul şahıs gelesiniz gelmeyesiniz
III. Çoğul şahıs geleler gelmeyeler

Emir Kipi

Bir şeyin yapılmasını emreden kipimizdir. özel bir ekimiz yoktur. Şahıs ekleriyle yapılr.

Not: Emir kipin I. şahıs ekleri yoktur.

Örnek: Çabuk buraya gel

ŞAHIS OLUMLU OLUMSUZ
I. Tekil şahıs  ——  ——
II. Tekil şahıs gel gelme
III. Tekil şahıs gelsin gelmesin
I. Çoğul şahıs  ——  ——
II. Çoğul şahıs gelin gelmeyin
III. Çoğul şahıs gelsinler gelmesinler

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz